Jak powstają spinki do mankietów
W pracowni idee projektantów form złotniczych nabierają materialnych, wypełnionych szlachetnym tworzywem, kształtów. Jest to
zarazem miejsce, którego
intymności większość
twórców zazdrośnie strzeże i stąd zapewne niezwykle rzadko prezentują własny warsztat pracy osobom postronnym. Jednak dla redakcji "PJ" zrobili wyjątek
Wyrób sztuki złotniczej ma swój początek na desce projektanta. Jego pomysł zostaje następnie rozwinięty w szczegółowy projekt, często kończący się stworzeniem próbnego modelu. Trudna sztuka jubilerska polega między innymi na tym, aby w procesie tworzenia unikalnych przedmiotów, takich, jak np. biżuteria, uwydatnić indywidualne właściwości tworzywa czy niepowtarzalny kształt i strukturę użytego kamienia jubilerskiego, a przy tym zachować wyrazistość i rozpoznawalność idei artystycznej projektu.
Dzięki uprzejmości Mariusza Gliwińskiego, właściciela galerii i pracowni jubilerskiej AMBERMODA w Sopocie, redakcja Polskiego Jubilera miała unikalną sposobność poznania szczegółów tradycyjnego, całkowicie ręcznego i opartego na znanych od wieków metodach procesu wyrobu biżuterii - krok po kroku, od czystego surowca po gotowy przedmiot.
Uzyskaną w ten sposób wiedzą chcemy w niniejszym artykule podzielić się z PT Czytelnikami, ufając, że osobom nieobeznanym z tajnikami sztuki złotniczej materiał ten pozwoli stworzyć bliskie rzeczywistości wyobrażenie na temat tego, w jaki sposób powstaje ręcznie produkowana biżuteria, natomiast znawcy jubilerskiego fachu zechcą sięgnąć po niego - czy to dla skonfrontowania przedstawionych tutaj metod z własnymi, czy to w poszukiwaniu nieoczekiwanych źródeł inspiracji dla realizacji swoich projektów, czy po prostu z czystej, zawodowej ciekawości.
Obróbka termiczna. Proces powstawania spinek rozpoczyna się od wstępnej selekcji tworzywa. Na tym etapie jubiler decyduje o tym, które kawałki bursztynu od razu nadają się do użycia, a które wymagają uszlachetnienia w procesie obróbki termicznej. Te drugie trafiają najpierw do autoklawu, a później do pieca, gdzie pod wpływem temperatury nabierają pożądanego, koniakowego koloru.
Cięcie bursztynu. Bryłka bursztynu zostaje pocięta na kawałki na cienkiej tarczy diamentowej zraszanej wodą, której zadaniem jest chłodzenie krawędzi cięcia i zapobieganie pyleniu. Kawałki bursztynu są następnie zgrubnie szlifowane. W ten sposób powstaje wyjściowy półprodukt - gotowa do przecięcia płytka bursztynu. W dalszym procesie obróbki każda z płytek zostaje przecięta na dwa bliźniacze kawałki. Przygotowanie odpowiedniej ilości par bursztynowych płytek zamyka wstępny etap obróbki bursztynu.
Szlifowanie i polerowanie bursztynu. Każdy z kawałków musi zostać oszlifowany papierem ściernym o różnej ziarnistości i wypolerowany na tarczy polerskiej z włókniny, tzw. "szmacie". Do polerowania kamieni jubilerskich stosowane są tarcze z różnych tkanin, głównie jeansowe (sztywniejsze, używane we wstępnej fazie polerowania bursztynu) oraz z miękkiej flaneli (bardzo delikatnej, nadającej kamieniom ostateczny blask). Tarcze twarde dodatkowo pokrywa się pastą zdzierającą (brązową, używaną dla pokrycia rys), natomiast do tarcz miękkich przeznaczona jest pasta polerująca (biała, potocznie nazywana "finiszówką"), dzięki której uzyskuje się właściwy poler. Pozostaje jeszcze wywiercenie w kamieniach otworów na sztyfty mocujące kawałki bursztynu do metalowej części wyrobu. Tak przygotowane pary elementów mogą być użyte nie tylko do wyrobu spinek do mankietów, ale także klipsów czy kolczyków. Tymczasowe numery ułatwiają późniejszą identyfikację kamieni.
Cięcie i walcowanie blachy. Płytki bursztynu są układane parami na arkuszu srebrnej blachy tak, aby możliwie ekonomicznie wykorzystać całą jej powierzchnię. Po zaznaczeniu granic poszczególnych elementów blacha jest cięta na gilotynie. Wszystkie części spinki powstają bezpośrednio w pracowni. W zależności od przeznaczenia przetopione z granulatu srebro jest ogrzewane palnikiem i walcowane, bądź przeciągane na druty, a następnie chłodzone w wodzie. Tak powstałe prefabrykaty są cięte na małe części.
Lutowanie. Proces lutowania dzieli się na kilka etapów. Najpierw wytapiany jest lut, po czym wszystkie lutowane elementy są pokrywane antyutleniaczem (lutówką), która ogranicza powstawanie na powierzchni srebra tlenków miedzi i w ten sposób gwarantuje otrzymanie czystego, trwałego lutu. Do lutowania używa się mikropalników na propan-butan.
Polerowanie srebra. Proces polerowania srebra wygląda podobnie jak polerowanie bursztynu - tu również używa się tarczy polerskiej z włókniny oraz pasty.
Sygnowanie. Końcowym etapem powstawania srebrnej spinki jest przybicie imiennika, czyli wybicie na produkcie indywidualnego znaku pracowni, zarejestrowanego w Centralnym Urzędzie Probierczym w Warszawie. Tak oznakowany wyrób trafia do urzędu probierczego, który sygnuje go odpowiednimi znakami probierczymi.
Montaż kamieni do gotowych wyrobów. Ostatni etap powstawania spinki to mechaniczne osadzanie kamieni jubilerskich na spinkach. Zmontowane spinki poleruje się jeszcze raz na finiszówce, aby wydobyć z nich pełnię bursztynowo-srebrnego blasku. Gotowe spinki są ważone i pakowane, aby trafić wreszcie na półkę witryny w galerii.
Mycie. Spinka po zlutowaniu i wypolerowaniu musi jeszcze zostać oczyszczona z resztek pasty polerskiej. Mycie odbywa się w kuwetach wypełnionych roztworem wody i zwykłego płynu do naczyń bądź w myjce ultradźwiękowej, w kąpieli wodnej. Drgające cząsteczki wody dokładnie penetrują każdy zakamarek wyrobu i wypłukują wszelkie powierzchniowe zanieczyszczenia.
Redakcja Polskiego Jubilera składa podziękowania
Panu Romanowi Formelli, Panu Krzysztofowi Kaczyńskiemu, Panu Leszkowi Gąsiorowskiemu,
Panu Maciejowi Kuflińskiemu, Panu Romanowi Pozlewiczowi, Pani Emilii Jakubowicz
oraz Panu Mariuszowi Gliwińskiemu z galerii AMBERMODA w Sopocie
za życzliwość, zaangażowanie i pomoc przy realizacji niniejszego materiału.
[...]
Udostępniono 30% tekstu, dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla prenumeratorów.
|
Wszyscy prenumeratorzy dwumiesięcznika w ramach prenumeraty otrzymują login i hasło umożliwiające korzystanie z pełnych zasobów portalu (w tym archiwum).
Prenumerata POLSKIEGO JUBILERA to:
Prenumeratę możesz zamówić:
Jeśli jesteś prenumeratorem a nie znasz swoich danych dostępu do artykułów Polskiego Jubilera skontaktuj się z nami, bok@pws-promedia.pl
|
Seweryn Ścibior
