Krótka charakterystyka rozpoznania geologicznego nagromadzeń i przemysłowego wydobycia bursztynu na Ukrainie
Obecnie bursztyn spotyka się w wielu miejscach na terytorium Ukrainy i Białorusi. Analiza faktów bardzo licznych wystąpień bursztynu wskazuje, że najbardziej perspektywicznym regionem rokującym odkrycie złóż przydatnych do przemysłowej eksploatacji bursztynu jest obszar obejmujący tereny: północno-zachodnią część Ukrainy (obwody: kijowski, żytomierski, równeński, i wołyński, południową Białoruś (obwody: brzeski i homelski). Łącznie można je określić jako basen prypecki.
Złoża ukraińskie
Na terytorium Ukrainy odkryto 70 nagromadzeń bursztynu podczas różnych prac geologicznych: w odsłonięciach, erozyjnych korytach rzek, w toku melioracji, przy kopalnictwie surowców mineralnych i w rdzeniach otworów wiertniczych.
Począwszy od 1979 r. na obszarze obwodu równeńskiego i częściowo wołyńskiego są prowadzone badania geologiczne - poszukiwawcze złóż bursztynu. W wyniku tych badań udokumentowano dwa złoża o znaczeniu przemysłowym (Klesowskoje i Wolnoje), a także wyznaczono rejony perspektywiczne, w których prowadzone są prace poszukiwawczo-szacunkowe dotyczące ustalenia granic i zasobów.
W zachodniej części bursztynodajnego wczesno-oligoceńskiego basenu Prypeci można wyodrębnić następujące strefy: klesowsko-perżanska, włodzimierzecko-dąbrowicka, maniewicko-zarecznienska
Skrajnie nieustabilizowane
warunki zalegania
Wszystkie strefy bursztynodajnego wczesnooligoceńskiego basenu Prypeci, jako przedmiotu przyszłej eksploatacji przemysłowej użytecznych kopalin niewątpliwie budzą zainteresowanie badaczy. Należy jednak uwzględnić okoliczność skrajnie nieustabilizowanych warunków zalegania bursztynu na rozległym terenie. Ukraińskim geologom przypadną pracochłonne i kosztowne poszukiwania i bilansowanie wartości złóż. Aktualnie geologom Równeńskiej Geologiczno-Poszukiwawczej Ekspedycji udało się znaleźć perspektywiczny obszar w strefie włodzimierzeckiego rejonu, którego badania znajdują się w stadium końcowym.
Bardzo istotnym czynnikiem, ograniczającym rozwój przemysłu wydobywczego bursztynu na Ukrainie jest bardzo niska koncentracja użytecznej kopaliny w osadach (nie więcej niż 20g/m3), a także stosunkowo niewielka powierzchnia dostępnych stanowisk. W tych warunkach mimo niewielkiej głębokości zalegania nie ma gwarancji rentowności przedsięwzięć i zwrotu nakładów inwestycyjnych.
Wydobycie bursztynu na złożach klesowskich
Obecnie jedynym podmiotem gospodarczym w dziedzinie wydobycia bursztynu jest przedsiębiorstwo państwowe "Bursztyn Ukrainy" w Równem. Podstawowym źródłem surowca dla tego przedsiębiorstwa jest obszar "PUGACZ" na złożu klesowskim. Obszar ten został odkryty w procesie poszukiwań prowadzonych przez Wołyńską Geologiczną Ekspedycję w latach 1979-1986 i wdrożony do wydobycia w toku szczegółowych badań w latach 1986-1990. W okresie lat 1991-1992 prowadzono tu wydobycie doświadczalne. Eksploatacja przemysłowa trwała od roku 1993.
W latach 1995-2003 prowadzona była także doświadczalna eksploatacja w północnej części złoża "Wolnoje". Złoże klesowskie zalicza się do klasy nagromadzeń ze skrajnie nierównomiernym usytuowaniem użytecznej kopaliny tak w odniesieniu do powierzchni jak i głębokości. Grubość nadkładu wynosi tu 2,5 do 7,0 m, a warstwy bursztynodajnej od 1,5 do 6,5 m. Maksymalna głębokość odkrywki wynosi 12 m.
Odkrywkowa metoda wydobycia
Biorąc pod uwagę fizyczno-mechaniczne właściwości skał i sposób ich zalegania zastosowano odkrywkową metodę wydobycia przy użyciu hydraulicznych koparek i transportu samochodowego do przemieszczania urobku do sortowni. Wymagało to ponoszenia bardzo wysokich kosztów i w konsekwencji doprowadziło do wysokiej ceny surowca. W celu poprawienia rentowności przedsiębiorstwo wprowadziło w roku 2003 nową technologię z zastosowaniem kroczącej koparko-zwałowarki (ESZ-5/45), umożliwiającej podawanie urobku na sortownię beż użycia transportu samochodowego. Sortownia jest obecnie montowana z modułowych agregatów, pozwalających na jej przemieszczanie w krótkich terminach.
Zasadą technologii sortowania urobku jest metoda grawitacyjna. Urobek kierowany jest początkowo do zbiornika, a stamtąd stopniowo po rozmyciu wodą hydraulicznie przenoszony na sita sortowni. Górne sito ma oczka o wymiarze 20 x 20 mm. Z niego pulpa z piasku i wody trafia na sito 5 x 5 mm, a stamtąd rurociągiem przepływa do zagłębień po wydobytym urobku. Materiał pozostający na sitach jest przenoszony taśmociągiem do właściwego sortowania.Materiał z nadkładu także jest przemieszczany do składowania wewnątrz odkrywki i pozwala wyrównać poziom terenu, a tym samym go rekultywować.
Władimir Tuckij
PP. "Bursztyn Ukrainy" w Równem
Krótka historia znalezisk bursztynu na terenie Basenu Prypeckiego.
Pierwsze wzmianki na ten temat pochodzą z XVIII w. (A.RZĄCZYÁSKI, 1736). Dokładniejsze badania nagromadzeń bursztynu w północno-zachodniej części Ukrainy przeprowadził P. A. TUTKOWSKI w latach 1890-1910 i rezultaty ich przedstawił w monografii "Bursztyn w Guberni Wołyńskiej".
Monografia ta została opublikowana w pracach towarzystwa badaczy Wołynia w űytomierzu w roku 1911. Autor usystematyzował i ocenił krytycznie dotychczasowe doniesienia o znaleziskach bursztynu w tym regionie.
W monografii TUTKOWSKIEGO wskazane są nie tylko konkretne miejsca znalezisk bursztynu, lecz także wnioski dotyczące prognozy rozmieszczenia potencjalnych jego nagromadzeń. Autor zgromadził relacje ludności miejscowej o znaleziskach bursztynu, a także dokonał przeglądu szeregu miejsc w dolinach rzek Horyń, Słucz i Styr. Opisał wiele znalezisk na Wołyniu, w tym najbardziej znaczące w okolicach stacji kolejowej Klesów.
[...]
Udostępniono 30% tekstu, dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla prenumeratorów.
|
Wszyscy prenumeratorzy dwumiesięcznika w ramach prenumeraty otrzymują login i hasło umożliwiające korzystanie z pełnych zasobów portalu (w tym archiwum).
Prenumerata POLSKIEGO JUBILERA to:
Prenumeratę możesz zamówić:
Jeśli jesteś prenumeratorem a nie znasz swoich danych dostępu do artykułów Polskiego Jubilera skontaktuj się z nami, bok@pws-promedia.pl
|
Władimir Tuckij
