Dlaczego ozdoba zdobi?
Prof. dr hab. Jan Kurowicki
Autor pracuje w katedrze
Nauk Społecznych Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu
na Wydziale Gospodarki Regionalnej Turystyki
oraz
Instytucie Języków Słowiańskich
w Kolegium Karkonoskim w Jeleniej Górze.
Człowiek nie zadowala się tym, co mu do życia niezbędne. Zmierza zawsze do swoistego nadmiaru, którego ucieleśnieniem jest ozdoba.
Ozdoba jest jak przyprawy i sól w pokarmie: dzięki nim nie sprowadza się on do środka dostarczającego kalorii, ale nabiera smaku i woni. Oczywiście mogą być one bogate i ubogie, ale jakieś - przynajmniej w minimalnym stopniu i układzie - są niezbędne.
Ozdoba występuje jako niezbędny naddatek, ale niekiedy staje się czymś tak oczywistym, że bierze się ją za coś zupełnie tak naturalnego, jak forma szklanki, z której pije się mleko (...).
Gdy człowiek tedy tylko z natury wychynął, począł zdobić siebie, narzędzia pracy i walki, przedmioty i środki zaspokajania potrzeb, obiekty kultu oraz swe bliższe i dalsze otoczenie. Zaczął też ozdoby wytwarzać, aby jego ciało było czymś więcej niż tylko ciałem, a rzeczy mu niezbędne - czymś innym niż jedynie środkami pracy, przemocy i konsumpcji (...).
Z jednej strony ozdoba oznacza obiekty, mogące zdobić, które wytwarza się z odpowiednich materiałów, przy zastosowaniu określonych narzędzi i technik. Dzięki nim powstaje biżuteria, wazony, bombki na choinkę, obrazy, meble, anielskie włosie, jak i malowidła na zastawach stołowych, dekoracyjne sztuczne kwiaty, mozaiki, rzeźby na rękojeści szpady lub hafty na chusteczce czy obrusie.
Z drugiej strony - ozdoba to efekt relacji między określonymi obiektami, tworzącymi przez ich odniesienie do siebie pewien rezultat jakościowy. Ozdobą może być też coś, co ani jako ona nie było zamierzone, ani samo przez się nie wchodzi w relację zdobienia, np. ruiny średniowiecznego zamku obronnego, które ostały się na wzgórzu (...).
Ozdoba jako blask
W niektórych kulturach archaicznych słowo "piękno" stanowi odpowiednik słów "błyszczeć" czy "płonąć". Sądzę, że odnoszą się one do tego szczególnego i swoistego blasku ozdoby. I nieprzypadkowo ten jej blask, który określić by można jako metafizyczny, gdyby nie jego przyziemne koneksje, ucieleśniał się od pradziejów po chwilę obecną, m.in. w blasku złota i srebra (...).
Indywidualny i społeczny
W ozdobie splatają się dwa momenty: indywidualny i społeczny. Pierwszy wyraża się w tym, że poprzez nią jednostka chce podobać się sobie i zarazem zyskać estetyczne uznanie u innych. Drugi z kolei - że zdolność zdobienia kryje się poza zdobiącym obiektem czy relacją: w społecznym znaczeniu jednostki, który ów przedmiot wyposaża w prawo zdobienia. Krótko mówiąc: chcieć podobać się sobie i innym - może każdy dzięki czemukolwiek, co uzna za zdobiące; rzeczywisty jednak blask pojawia się tylko wtedy, gdy zachodzi zgodność pozycji, rangi zdobionego i wartości obiektu, czy relacji.
Materiał stanowią fragmenty książki "Dlaczego ozdoba zdobi?", wydawnictwa Elipsa (Warszawa, 2006).
Granice Sztuki Globalnej
18 maja odbyła się w ramach legnickiego Festiwalu Srebra dziesiąta sesja naukowa, tym razem zatytułowana "Granice sztuki globalnej".
Tegoroczne spotkanie naukowców i artystów miało na celu refleksję nad trendami, metodami i zjawiskami w sztuce najnowszej.
Udział
w sesji wzięli m.in.: prof. dr hab. Jan Kurowicki, dr Mirosław Kocur, Renata Sobczak-Jaskulska, jak również artyści złotnicy: Paweł Kaczyński, Adriana Lisowska, Aneta Lis-Marcinkiewicz, Michael Petry, Piotr Cieciura oraz Sławomir
Fijałkowski. W kolejnych numerach "PJ"
będziemy publikować najciekawsze fragmenty wygłoszonych w Legnicy referatów. [...]
Udostępniono 30% tekstu, dostęp do pełnej treści artykułu tylko dla prenumeratorów.
|
Wszyscy prenumeratorzy dwumiesięcznika w ramach prenumeraty otrzymują login i hasło umożliwiające korzystanie z pełnych zasobów portalu (w tym archiwum).
Prenumerata POLSKIEGO JUBILERA to:
Prenumeratę możesz zamówić:
Jeśli jesteś prenumeratorem a nie znasz swoich danych dostępu do artykułów Polskiego Jubilera skontaktuj się z nami, bok@pws-promedia.pl
|
Jan Kurowicki
